امراض طحال و در چنين حال صفرائى در روده نيست و اگر به اين علاج مذكور علاج يرقان نشود بايد بمدرّات قوية معالجه نمايند مثل شوره قلمى و مفيد است در اين مرض عرق آوردن و ورزش نمودن و عطسه آوردن بكندش و بنفشه بطريقى كه در اوّل كتاب ذكر شد ذكر امراض طحال مفصّلا بدان كه عارض مىشود در طحال در اثر پرى آن طحال از سوداء يرقان اسود چنانچه گذشت و ورم گرم و ورم سرد و سخت و سدّة و تفرق اتّصال و نفخه و درد و غيره مثل ضعف و سوء مزاجات امّا ورم طحال پس اگر گرم شد علامت آن تب و بزرگى طحال باشكال مختلفه گاهى عريض و گاهى طويل و گاهى مستدير و عطش و التهاب طرف چپ و سنگينى و سفتى كه شناخته مىشود آن سفتى بحس دست و در ورم سرد طحال تب نمىباشد و نرم‌تر است از ورم گرم و ساير اعراض ورم گرم در او نيست بلكه ابدان آنها مترهّل مىباشد و اما ورم صلب و سخت طحال پس شناخته مىشود به سختى آن طحال بسيار و نيز شناخته مىشود بحس دست اين صلابة و بسنگينى طرف چپ زير دندها مقابل معدة پس اگر آثار حرارت دموى شد در ورم طحال بايد معالجه شود